Cumhuriyet’in İlk Meclisleri

Ankara ziyaretlerinin en önemli noktalarından biri de kuşkusuz Ulus’ta yer alan ilk meclisler. Hem kurucu meclis hem de cumhuriyetin inşasında önemli kararların alındığı ikinci meclis, bizim de Ankara rotamızın önemli noktaları oluyorlar. Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi ile İkinci Türkiye Büyük Millet Meclisi birbirine oldukça yakın, yürüme mesafesinde yer alıyor. Bizim ilk durağımız ilk meclis oldu.

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi – Kurtuluş Savaşı Müzesi

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Önemi

Ankara’da yer alan Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda büyük bir rol oynamış. 1919 yılında İstanbul’un işgal edilmesi üzerine, milli mücadele hareketi başlamış ve 23 Nisan 1920’de Ankara’da toplanan I. TBMM, Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini atmış ve TBMM bu binada açılmıştır. 29 Ekim 1923 senesinde Türkiye Cumhuriyeti bu mecliste ilan edilmiştir. I. TBMM, 15 Ekim 1924 tarihine kadar bu binada toplanmıştır. 

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin İnşası

I. TBMM binası, Ankara Ulus Meydanı’nda bulunuyor. İnşasına 1915 yılında başlanan bina, İttihat ve Terakki Cemiyeti kulüp binası olarak tasarlanmış. Birinci Dünya Savaşı sırasındaki imkansızlıklar nedeniyle yarım kalmış. Ankara’da meclis açılmasına karar verilmesinin ardından 23 Nisan 1920’de I. TBMM, henüz bitirilmemiş olan binada toplanmış. Binanın yapımı, milletin katkısıyla tamamlanmış. İki katlı olan binanın en belirgin özelliği Ankara taşı (ANDEZİT) kullanılmış olması.

Meclis’ten Müze’ye Geçiş

I. TBMM binası, meclisten sonra Cumhuriyet Halk Fırkası Genel Merkezi ve Hukuk Mektebi olarak kullanılmış 1952’de Maarif Vekaletine devredilmiş ve 1957 yılında müzeye dönüştürülmek üzere çalışmalara başlanmıştır. 23 Nisan 1961’de “Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi” adıyla halkın ziyaretine açılmıştır. 1981 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yapılan restorasyon ve teşhir-tanzim çalışmaları sonucu, binanın adı “Kurtuluş Savaşı Müzesi” olarak değiştirilmiş ve ziyarete açılmıştır.

Kurtuluş Savaşı Müzesi – I. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Neler Görülür?

Müzede sergilenen koleksiyonda, Millî Mücadele döneminde kullanılan silahlar ve iletişim cihazlarına ek olarak, Mustafa Kemal Paşa ile bazı I. Dönem Milletvekillerine ait kişisel eşyalar da yer alıyor. Ayrıca, 23 Nisan 1920’de Meclis Binası üzerine çekilen ilk bayrak ve Meclis açılışının ardından duvara asılan sancak, Lozan Anlaşması’nın imzalandığı masa ve dönemin çeşitli malzemeleri de yer alıyor.

Binada, Riyaset Divanı-Bakanlar Kurulu Odası, Encümen Odası (Komisyon Odası), Dinlenme Odası, Şer’iye Encümeni Odası, İdare Odası, Meclis Toplantı Salonu, Mescit, Reis Odası (Meclis Başkanı Odası) bulunmaktadır.

II. Türkiye Büyük Millet Meclisi – Cumhuriyet Müzesi

II. Türkiye Büyük Millet Meclisi İnşası

Cumhuriyet Müzesi daha yaygın kullanılan ismiyle II. TBMM 1923’te “Birinci Ulusal Mimarlık Akımı” mimarlarından Vedat Tek tarafından  Cumhuriyet Halk Fırkası Mahfeli olarak inşa edilmiş. Ancak ilk meclis binasının yetersiz kalması nedeniyle bazı ilavelerin ardından 18 Ekim 1924’te ikinci meclis binası olarak kullanılmaya başlanmış.

II. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Önemi

II. TBMM binası Atatürk ilke ve inkılâplarının gerçekleştirildiği, çağdaş ve modern Türkiye’nin adımlarının atıldığı, çok partili döneme geçişin sağlandığı çok sayıda tarihi ana şahitlik etmiş. 

27 Mayıs 1960 tarihine kadar 36 yıl meclis olarak kullanılmış. Ardından 18 yıl CENTO Genel Merkezi olarak kullanıldıktan sonra 30 Ekim 1981’de Cumhuriyet Müzesi olarak ziyarete açılmış.

Cumhuriyet Müzesi – II. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Neler Görülebilir?

Müzenin en önemli odası şüphesiz ki 15-20 Ekim 1927 tarihleri arasında Atamız’ın Nutuk’u okuduğu “Genel Kurul Salonu”.  Kurtuluş Savaşı’nın ve Cumhuriyet’in ilk yıllarının belgelerle, detaylı bir şekilde anlatıldığı Nutuk’un okunması 6 gün süre ile 36 saat 33 dakika sürmüş. Nutuk ayrıca bugün de Genel Kurul salonun da seslendirilmeye devam ediyor.

Genel Kurul Salonu’nun kapılarının ortasında “Riyaset Divanı” yani Başkanlık Kürsüsü, yer alırken sol tarafta da Atatürk’ün balmumu heykelinin olduğu Cumhurbaşkanlığı Şeref Locası göze çarpıyor.

Müze binasında, Muhasebe Odası  Atatürk İlkeleri Odası’na, Mescit olarak kullanılan oda Atatürk İnkılâpları Odası’na, Zabıt Kalemi olarak kullanılan oda Atatürk Odası’na, “Kavanin Kalemi” (Kanunlar Kalemi) odası Celal Bayar’ın hayatının anlatıldığı odaya, “İdare Heyeti” odası kağıt ve madeni paralar, pullar, hatıra paralar ve madalyaların sergilendiği odaya ve “Evrak Kalemi” odası da  İsmet İnönü’nün hayatının anlatıldığı odaya dönüştürülmüş.

Birinci ve İkinci Türkiye Büyük Millet Meclisi binalarını ziyaret etmek bizi oldukça etkiledi, Atatürk’ü ve cumhuriyetin ilk yıllarında yeni ülkenin gelişmesi için emek verenleri bir daha saygı ve minnetle andık.